Bəzən bir hadisə olur və hamı cümlənin özünü yox, səsini müzakirə edir. Bu gün də elə oldu. Mehriban Əliyeva beynəlxalq platformada - Munich Security Conference kimi dünyanın siyasi nəbzinin döyündüyü məkanda - jurnalistin sualına verdiyi cavabla gündəm oldu.

Amma gəlin emosiyanı bir kənara qoyaq.

Bu, adi mətbuat konfransı deyildi. Bu, ölkəni təmsil edən yüksək vəzifəli şəxsin iştirak etdiyi, hər sözün ölçülüb-biçildiyi, hər baxışın belə siyasi mesaj sayıldığı bir tribunadır. Belə platformalarda verilən suallar da, cavablar da kontekstdən kənar dəyərləndirilə bilməz.

Unutmayaq ki, sualı verən şəxs - Emin Hüseynov illərdir Azərbaycanla bağlı beynəlxalq müstəvidə tənqidi mövqeyi ilə tanınır. Onun fəaliyyəti, keçmişi, xarici strukturlarla münasibətləri dəfələrlə ictimai müzakirə mövzusu olub. Bu kontekstdə verilən sual sadəcə informasiya almaq məqsədi daşımırdı; bu, siyasi çərçivədə təqdim edilən bir mövqe idi.

Belə halda cavabın tonu niyə müzakirə olunur, amma sualın niyyəti yox?

Mehriban xanımın reaksiyası emosional yox, mesaj xarakterli idi. O, sualı şəxsiləşdirmədi – sualın arxasındakı siyasi fonu xatırlatdı. Bu isə zəiflik deyil, mövqe nümayişidir. Dövlətini təmsil edən bir şəxs bəzən susaraq yox, sərhəd çəkərək mövqe qoyur.

Diplomatiya həmişə yumşaqlıq demək deyil. Diplomatiya bəzən soyuqqanlı sərtlikdir. Xüsusilə informasiya müharibəsinin ən aktiv mərhələsində olduğumuz bir vaxtda.

Bu gün sosial şəbəkələr iki yerə bölündü. Kimisi “niyə belə dedi?” soruşdu. Amma bəlkə də sual belə olmalıdır: niyə o məqamda, o tribunada, məhz belə bir sual verildi?

Bir dövlət rəsmisinin vəzifəsi təkcə gülümsəmək deyil. O, həm də mesaj verməlidir - daxilə də, xaricə də. Münhen kimi platformada verilən hər cavab təkcə jurnalistə yox, beynəlxalq auditoriyaya ünvanlanır.

Mehriban Əliyeva illərdir humanitar diplomatiyanın siması kimi tanınır - mədəniyyət layihələri, sosial təşəbbüslər, beynəlxalq əməkdaşlıq platformaları ilə. Onun obrazı daha çox yumşaqlıq və mədəniyyətlə assosiasiya olunur. Amma bu, o demək deyil ki, lazım olan anda siyasi sərtlik nümayiş etdirə bilməz.

Bəzən bir cümlə ilə sərhəd çəkilir.

Bəzən bir reaksiya ilə “biz buradayıq və mövqeyimiz var” mesajı verilir.

Bu hadisəni sensasiya kimi yox, siyasi kontekstlə oxumaq lazımdır. Çünki beynəlxalq münasibətlər aləmində təsadüf yoxdur. Orada hər addım hesablanır.

Və ən əsası - dövlətini təmsil edən şəxs qarşısındakı mikrofonun arxasında tək dayanırmış kimi görünsə də, arxasında bir ölkə dayanır.

Bu baxımdan, verilən cavab zəiflik yox, mövqe idi.

Və mövqeyi olan dövlətlər həmişə müzakirə olunur.

Sonda isə bir həqiqəti qəbul etməliyik:

Beynəlxalq siyasətdə hər kəs sual verə bilər. Amma hər sualın arxasında niyyət var. Və hər cavabın arxasında məsuliyyət.

Mehriban Əliyeva o tribunada təkcə bir şəxs kimi yox, Azərbaycan dövlətinin təmsilçisi kimi dayanmışdı. Onun verdiyi cavab fərdi emosiyanın yox, siyasi mövqenin ifadəsi idi. Münhen kimi platformada səslənən hər söz diplomatik protokolun çərçivəsindən kənara çıxmadan, eyni zamanda mesaj daşımalıdır.

Bəli, bu cavab bəzilərinə sərt göründü. Amma bəzən sərtlik zəifliyin qarşısını alan yeganə dildir. Dövlətini hədəf alan ritorikaya qarşı səssizlik həmişə diplomatiya sayılmır.

Bu hadisə bir daha göstərdi ki, Azərbaycan artıq beynəlxalq tribunada müdafiə mövqeyində dayanan yox, öz mövqeyini açıq şəkildə ifadə edən aktordur. Və bu mövqeyi ifadə edən şəxslər də zaman-zaman tənqid olunacaq, müzakirə ediləcək.

Amma ən önəmlisi budur:

Mövqeyi olan dövlət hörmət görür.

Mövqeyi olan nümayəndə isə susmur.

Və Münhendə verilən cavab da məhz bu susmamaq idi.

Nazlı Onur